21-Nov-2020

ଭୁବନେଶ୍ବର, (ପ୍ରେରଣା ଖବର) - ନବ ଉତ୍କଳର ନିର୍ମାତା ହରେକୃଷ୍ଣ ମହତାବ(ଜନ୍ମ: ୨୧ ନଭେମ୍ବର୍‌ ୧୮୯୯; ମୃତ୍ୟୁ: ୨ ଜାନୁଆରି ୧୯୮୭) ‘ଉତ୍କଳ କେଶରୀ’ ଭାବେ ସୁପରିଚିତ। ତାଙ୍କ ମାତା ଥିଲେ ଅଗରପଡ଼ା ଜମିଦାରଙ୍କ କନ୍ୟା। ଅଜା ଜଗନ୍ନାଥ ମହତାବ ଶୈଶବରେ ହରେକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପୋଷ୍ୟପୁତ୍ର କରିନେଇଥିଲେ। ପିଲାଦିନରୁ ସେ ଥିଲେ ପଠନପ୍ରିୟ। ଉଚ୍ଚ ଶିକ୍ଷା ଲାଭ କରିବା ତାଙ୍କର ଲକ୍ଷ୍ୟ ଥିଲା। ପରିବାରର ଗୁରୁଜନମାନେ ଚାହୁଁଥିଲେ ସେ ପଢ଼ାରେ ଅଯଥା ସମୟ ନଷ୍ଟ ନ କରି ଜମିଦାରି ସମ୍ଭାଳନ୍ତୁ। ହେଲେ ସାମାନ୍ୟ ଇ˚ଲିସ୍‌ ପଢ଼ା ଜମିଦାର ଭାବେ ସାରା ଜୀବନ କାଟିବାକୁ ସେ ଚାହୁଁ ନ ଥିଲେ। ତେଣୁ, ବିରୋଧ ସତ୍ତ୍ବେ ସେ ଉଚ୍ଚ ଶିକ୍ଷା ପାଇଁ ‘ରେଭେନ୍‌ସା କଲେଜ୍‌’ରେ ନାମ ଲେଖାଇଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଉତ୍କଳ ଗୌରବ ମଧୁସୂଦନ ଓ ଉତ୍କଳମଣି ଗୋପବନ୍ଧୁଙ୍କ ସ˚ସ୍ପର୍ଶରେ ଆସି ସ୍ବାଧୀନତା ସ˚ଗ୍ରାମରେ ଯୋଗଦେଇଥିଲେ। ଉଚ୍ଚ ଶିକ୍ଷା, ରାଜନୀତିରେ ଯୋଗଦାନ ଆଦି ତାଙ୍କର ବିବାହ ପରର କଥା। ହରେକୃଷ୍ଣ ପଢ଼ା ସହ ସ˚ଗୀତରେ ବିଶେଷ ରୁଚି ରଖିଥିଲେ। ବିଧିବଦ୍ଧ ଭାବେ ସ˚ଗୀତ ଶିକ୍ଷା କରିଥିଲେ। ବ˚ଶୀ ଓ ହାରମୋନିଅମ ବାଦନରେ ପାରଙ୍ଗମ ଥିଲେ। ସେ ଓଡ଼ିଶାର ଶେଷ ପ୍ରଧାନ ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ପ୍ରଥମ ମୁଖ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରୀ। ତାଙ୍କ ଶାସନ କାଳରେ ଓଡ଼ିଶା ଟେକ୍‌ସଟାଇଲ୍‌ ମିଲ୍‌ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା। କଟକ ବଦଳରେ ଭୁବନେଶ୍ବରକୁ ରାଜଧାନୀ କରିବା ଥିଲା ତାଙ୍କର ଯୋଜନା। ହୀରାକୁଦ ବନ୍ଧ ଓ କଟକରେ ଓଡ଼ିଶା ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ମଧୢ ହରେକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅବଦାନ। ସେ କ˚ଗ୍ରେସ୍‌ ରାଜନୀତି ସହ ସ˚ପୃକ୍ତ ଥିଲେ ହେଁ ଥରେ ଦଳ ଛାଡ଼ି ନୂଆ ଦଳ(ଜନକ˚ଗ୍ରେସ୍‌) ଗଠନ କରିଥିଲେ ଏବ˚ ଥରେ ବହିଷ୍କୃତ(ନନ୍ଦିନୀ ଶତପଥୀଙ୍କ ଶାସନ କାଳରେ) ହୋଇଥିଲେ। ଜରୁରିକାଳୀନ ପରିସ୍ଥିତି ବେଳେ ଗିରଫ ହୋଇ କିଛି କାଳ କାରାଗାରରେ ଅଟକ ଥିଲେ। ସେ ଥିଲେ ଏକଧାରରେ ଐତିହାସିକ, ପ୍ରାବନ୍ଧିକ, ଗାଳ୍ପିକ, ଔପନ୍ୟାସିକ, ନାଟ୍ୟକାର ଓ କବି। ‘ପ୍ରତିଭା’, ‘ଅବ୍ୟାପାର’, ‘ଟାଉଟର’ ଆଦି ତାଙ୍କର ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ କୃତି। ‘ସାଧନାର ପଥେ’ ତାଙ୍କର ଆତ୍ମଚରିତ। ଉତ୍କଳମଣି ଗୋପବନ୍ଧୁଙ୍କ ପରି ସାମ୍ବାଦିକତାକୁ ସେ ଜୀବନର ଏକ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଅଙ୍ଗ ରୂପେ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ଏଥି ପାଇଁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ ‘ପ୍ରଜାତନ୍ତ୍ର’। ନିଜର ଖବରକାଗଜରେ ଗ୍ରାମବାସୀଙ୍କ ସମସ୍ୟା ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା ପାଇଁ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ ‘ଗଁା ମଜଲିସ’ ବିଭାଗ।