31-Oct-2020

ସମଗ୍ର ଭାରତରେ ଇନ୍ଦିରା ଗାନ୍ଧୀ(ଜନ୍ମ: ୧୯ ନଭେମ୍ବର୍‌ ୧୯୧୭; ମୃତ୍ୟୁ: ୩୧ ଅକ୍‌ଟୋବର୍‌ ୧୯୮୪) ‘ଇନ୍ଦିରା ମାଆ’ ଭାବେ ଖ୍ୟାତ ଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଭିତରେ ଥିବା ମାଆ ସୁଲଭ ସ୍ନେହ-ମମତାକୁ ଦେଖି, ଲୋକେ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଏହି ପରି ନାମିତ କରିଥିଲେ। କୌଣସି ସ୍ଥାନକୁ ଗସ୍ତରେ ଯିବା ପୂର୍ବରୁ ସେ ପ୍ରଥମେ ସେହି ନିର୍ଦିଷ୍ଟ ସ୍ଥାନ ସ˚କ୍ରାନ୍ତରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ କଥା ପଚାରି ଭଲ ଭାବେ ବୁଝୁଥିଲେ। ଲୋକଙ୍କର ଚଳଣି, ଖାଦ୍ୟାଭ୍ୟାସ, ଜୀବିକା ଇତ୍ୟାଦି ବିଷୟରେ ସବିଶେଷ ତଥ୍ୟ ସ˚ଗ୍ରହ କରୁଥିଲେ। ଏହା ଦ୍ବାରା ସେ ଲୋକଙ୍କ ସହ ସହଜରେ ଭାବ ଆଦାନ-ପ୍ରଦାନ କରିପାରୁଥିଲେ। ତାଙ୍କ ସଭା-ଶୋଭାଯାତ୍ରା ଆଦିରେ ଯୋଗଦେବା ପାଇଁ ଜନତା ଆପେ ଆସୁଥିଲା। ସଭା ସ୍ଥଳୀକୁ, ଏପରିକି ସଭା ଆରମ୍ଭ ହେବାର ଚବିଶ ଘଣ୍ଟା ପୂର୍ବରୁ ଲୋକଙ୍କ ସୁଅ ଛୁଟୁଥିଲା। ସମସ୍ତେ ପାଖରୁ ଟିକିଏ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବା ପାଇଁ ଏବ˚ ଶୁଣିବା ଲାଗି, ଚାହୁଁଥିଲେ। ସେ ନିଜର ଭାଷଣରେ ବଡ଼ ବଡ଼ କଥା କେବେ ହେଲେ ଶୁଣାଉ ନ ଥିଲେ। ବଜାର ଦର, ଜଳ-ବିଦ୍ୟୁତ୍‌, ଚାଷ-ବାସ ଭଳି ସାଧାରଣ ବିଷୟ ହିଁ ସର୍ବଦା ସ୍ଥାନ ପାଉଥିଲା, ତାଙ୍କ ଭାଷଣରେ। ମହିଳାମାନଙ୍କର ନିକଟତର ହେବାକୁ ସେ ଭଲପାଉଥିଲେ। ସୁବିଧା ମିଳିବା ମାତ୍ରକେ ସାଧାରଣ ସ୍ତ୍ରୀ-ଲୋକଙ୍କ ସହ କଥା ହେଉଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ଭଲ-ମନ୍ଦ, ସୁବିଧା-ଅସୁବିଧା କଥା ପଚାରି ବୁଝୁଥିଲେ। ଯଦି ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ ସେମାନଙ୍କ ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ ହୋଇପାରିବ, ତା’ର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରୁଥିଲେ। ଏଣୁ ସାଧାରଣ ଜନତା ପାଇଁ ସେ ଥିଲେ ମାଆ ପରି ମାଆଟିଏ*। 

*ଓଡ଼ିଶା ଗସ୍ତ ଶେଷ କରି ୩୦ ଅକ‌ଟୋବର୍‌ ୧୯୮୪ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଇନ୍ଦିରା ଫେରିଥିଲେ ନୂଆ ଦିଲ୍ଲୀ। ସାଧାରଣତଃ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦିନ ସକାଳ ଆଠଟାରେ, ୧ ସଫଦରଜଂଗ ବାସଭବନରେ, ସେ ଦେଶ-ବିଦେଶର ଅତିଥି-ଅଭ୍ୟାଗତଙ୍କୁ ସାକ୍ଷାତ୍‌ ଦେଉଥିଲେ। ତେବେ, ପୂର୍ବ ଦିନ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଫେରିଥିଲେ, ଏ ଭଳି ସାକ୍ଷାତ୍‌ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମକୁ ବାଦ୍‌ଦିଆଯାଉଥିଲା। ୩୧ ଅକ୍‌ଟୋବର୍‌ ସକାଳର ସାକ୍ଷାତ୍‌ ଆଦିକୁ ବାତିଲ କରି, ବିଶ୍ରାମ ନିମନ୍ତେ ତାଙ୍କୁ ପରାମର୍ଶ ଦିଆଯାଇଥିଲା। କିନ୍ତୁ, ଇନ୍ଦିରା ତାହା ନ କରି ୧, ଅକବର ରୋଡ୍‌ସ୍ଥିତ ବାସଭବନରେ ବିବିସିର ପିଟର‌୍‌ ଉସ୍ତିନୋଭ୍‌ଙ୍କୁ ସାକ୍ଷାତ୍‌ କରିବା ନିମନ୍ତେ ଚାଲିଚାଲି ବାହାରିଥିଲେ। ଏହି ବିଶେଷ ସାକ୍ଷାତ୍‌କାର ସକାଶେ ସେହି ଦିନ ସକାଳୁ ସେ ନିଜର କେଶବିନ୍ୟାସ କରାଇଥିଲେ। ଅକବର ରୋଡ୍‌ସ୍ଥିତ ବାସଭବନର ବଗିଚା ସଫା କରାଯାଇଛି କି ନା ପଚାରି ବୁଝିଥିଲେ। ମୋଟାମୋଟି ସାକ୍ଷାତ୍‌କାର ପାଇଁ ସେ ମନ ସ୍ଥିର କରିସାରିଥିଲେ। ତାଙ୍କୁ ବାରଣ କରିବାର ସାହସ କାହାଠାରେ ନ ଥିଲା। ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରିଥିଲେ, ସେହି ଦିନ ତାଙ୍କ ବାସଭବନରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିବା ଆର‌୍‌କେ ଧୱନ। ୧, ସଫଦରଜଂଗ  ଓ ୧, ଅକବର ରୋଡ୍‌ ମଧୢରେ ପାଦ-ଚଲା ଦୂରତା। ମଝିରେ ଗୋଟିଏ ଫାଟକ। ଇନ୍ଦିରା ସେହି ଆଡ଼କୁ ଜୋର‌୍‌ରେ ପାହୁଣ୍ତ ପକାଇପକାଇ ଚାଲିଥିଲେ। ବାଟରେ ତାଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିଲେ ଜଣେ ପରିଚାରକ। ସେ ହାତରେ ଧରିଥିଲା, ଏକ ଟ୍ରେରେ ଚାହା ପିଆ କପ୍‌-ପ୍ଲେଟ୍‌। ସେଗୁଡ଼ିକୁ ବଦଳାଇ, ଅନ୍ୟ ଗୋଟିଏ ଚାହା ସେଟ୍‌ ଆଣିବାକୁ, ତାଙ୍କୁ ନିର୍ଦେଶ ଦେଇଥିଲେ ଇନ୍ଦିରା। ଫାଟକ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚିବା କ୍ଷଣି ସାଲ୍ୟୁଟ୍‌ କଲେ, ସେଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ସୁରକ୍ଷା କର୍ମଚାରୀ। ଇନ୍ଦିରା ‘ନମସ୍ତେ’ କହିଲା କ୍ଷଣି, ସୁରକ୍ଷା କର୍ମୀ ବିୟନ୍ତ ସି˚ହ ନିଜ ପିସ୍ତଲ୍‌ରୁ ଗୁଳି ଚଳାଇଥିଲେ। ଟଳିପଡ଼ିଥିଲେ ଇନ୍ଦିରା। ତାହା ପରେ ତାଙ୍କୁ ସେହି ଅବସ୍ଥାରେ ଷ୍ଟେନ୍‌ ଗନ୍‌ରୁ ଗୁଳି କରିଥିଲେ ଅନ୍ୟ ଜଣେ ସୁରକ୍ଷା କର୍ମୀ ସତୱନ୍ତ ସି˚ହ। ଏଭଳି ପାଶବିକତା ବିରଳ। ଇନ୍ଦିରାଙ୍କୁ ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ ନିଆଯାଇଥିଲା ‘ଏମ୍‌ସ’କୁ। ସେଠାରେ ତାଙ୍କର ପ୍ରାଣ ବଞ୍ଚାଇବା ଲାଗି ଚେଷ୍ଟା ବିଫଳ ହୋଇଥିଲା ଏବ˚ ଅପରାହ୍‌ଣ ଚାରିଟା ବେଳେ ତାଙ୍କୁ ମୃତ ଘୋଷିତ କରାଯାଇଥିଲା।*