27-Apr-2026

ସିନାପାଲି ( ଚିନ୍ତାମଣି ନେତାମ ) ନୂଆପଡ଼ା ଜିଲ୍ଲାର ସୁନାବେଡ଼ା ଅଭୟାରଣ୍ୟର ଘନ ଜଙ୍ଗଲ ମଧ୍ୟରେ ରହୁଥିବା ପହରିଆ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର କାହାଣୀ କେବଳ ଦୁଃଖର ନୁହେଁ—ଏହା ଏକ ନୀରବ ଆର୍ତ୍ତନାଦ, ଯାହା ଆଜିପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କାହାର ଶୁଣାଯାଇନାହିଁ। ପାହାଡ଼, ଜଙ୍ଗଲ ଓ ପ୍ରକୃତିର କୋଳରେ ବଢ଼ିଉଠିଥିବା ଏହି ଲୋକମାନେ ଆଜି ନିଜ ପରିଚୟକୁ ନେଇ ଦୁଇ ରାଜ୍ୟର ମଧ୍ୟରେ ଅଟକି ପଡ଼ିଛନ୍ତି। ଓଡ଼ିଶାରେ ସେମାନେ ଓବିସି ଭାବେ ଗଣ୍ୟ, ଯେତେବେଳେ ପାଖପାଖି ଛତିଶଗଡ଼ରେ ସେମାନେ ଆଦିବାସୀ ଭାବେ ସ୍ୱୀକୃତ। ଏକେ ମଣିଷ, ଏକେ ଜୀବନ ଶୈଳୀ—କିନ୍ତୁ ପରିଚୟରେ ଏତେ ବଡ଼ ତଫାତ୍! ଏହା କେବଳ ଏକ ପ୍ରଶାସନିକ ତ୍ରୁଟି ନୁହେଁ, ଏହା ଏକ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ଅସ୍ତିତ୍ୱକୁ ଧୀରେ ଧୀରେ ମିଟାଇଦେଉଥିବା ଏକ ନିରବ ସଂକଟ।
ପ୍ରାୟ ୧୦ ହଜାର ପହରିଆ ଲୋକ ସୁନାବେଡ଼ା ଅଞ୍ଚଳରେ ବସବାସ କରୁଛନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କ ଜୀବନ ହେଉଛି ସରଳ, ପ୍ରକୃତିନିର୍ଭର ଓ ପାରମ୍ପରିକ। ବାଉଁଶ ଶିଳ୍ପ ସେମାନଙ୍କ ଜୀବନର ଆଧାର—ଡାଲା, କୁଲା, ଟୁପଲି, ଝାପ ପରି ଘରୋଇ ଜିନିଷ ତିଆରି କରି ସେମାନେ ନିଜ ଜୀବିକା ଚାଲାନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ସମୟର ସ୍ରୋତ ସହିତ ସେହି ପରମ୍ପରା ଆଜି ଅନ୍ଧକାରରେ ଲୁଚିଯାଉଛି। ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ ଓ ଷ୍ଟିଲ ଜିନିଷର ବ୍ୟାପକ ପ୍ରଚଳନ, ବଜାରରେ ଚାହିଦା ହ୍ରାସ, ଓ ଜଙ୍ଗଲରେ ବାଉଁଶର ଅଭାବ—ଏହି ସମସ୍ତ କାରଣ ସେମାନଙ୍କ ଆର୍ଥିକ ଜୀବନକୁ ଅସ୍ଥିର କରିଦେଇଛି। ଯାହା କେବେ ସେମାନଙ୍କର ଗର୍ବ ଥିଲା, ଆଜି ସେହି କୌଳିକ ବୃତ୍ତି ସେମାନଙ୍କ ଆଖି ଆଗରେ ଧୀରେ ଧୀରେ ମରୁଛି।
କିନ୍ତୁ ଏହାଠାରୁ ମଧ୍ୟ ବଡ଼ ବେଦନା ହେଉଛି ସରକାରୀ ମାନ୍ୟତାର ବିସଙ୍ଗତି। ଛତିଶଗଡ଼ରେ ଆଦିବାସୀ ମାନ୍ୟତା ମିଳିଥିବାରୁ ସେଠାରେ ପହରିଆମାନେ ଶିକ୍ଷା, ଚାକିରି, ଆବାସ ଓ ବିଭିନ୍ନ ସରକାରୀ ଯୋଜନାର ଲାଭ ଉଠାଇପାରୁଛନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଓଡ଼ିଶାରେ ଓବିସି ଭାବେ ଥିବାରୁ ସେମାନେ ସେହି ସୁବିଧାରୁ ବଞ୍ଚିତ। ଏହା ଏକେ ପରିବାରର ଲୋକଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦୁଇ ଭିନ୍ନ ଭାଗରେ ବାଣ୍ଟିଦେଇଛି—ଏକ ପକ୍ଷରେ ସୁବିଧା ଓ ସମ୍ଭାବନା, ଅନ୍ୟ ପକ୍ଷରେ ଅଭାବ ଓ ଅସହାୟତା।
ଏହି ଅସମାନତା ଦିନକୁ ଦିନ ଏକ ନୂତନ ଦୁଃଖର କାହାଣୀ ଲେଖୁଛି—ଜନସ୍ଥାନାନ୍ତରଣ। ଭଲ ଜୀବନ ଓ ସରକାରୀ ସୁବିଧାର ଆଶାରେ ପହରିଆମାନେ ଧୀରେ ଧୀରେ ଛତିଶଗଡ଼କୁ ଚାଲିଯାଉଛନ୍ତି। ଘର, ମାଟି, ସ୍ମୃତି—ସବୁକିଛି ପଛରେ ଛାଡ଼ି ସେମାନେ ଏକ ନୂଆ ଜୀବନର ଭଲ କିଛି ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରି ଯାଉଛନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଏହା କେବଳ ଏକ ସ୍ଥାନାନ୍ତରଣ ନୁହେଁ, ଏହା ଏକ ସଂସ୍କୃତିର ଧୀରେ ଧୀରେ ମୃତ୍ୟୁ। ଯଦି ଏହି ପ୍ରବୃତ୍ତି ଚାଲିଥାଏ, ତେବେ ଆସନ୍ତା କିଛି ବର୍ଷରେ ଓଡ଼ିଶାର ମାନଚିତ୍ରରୁ ପହରିଆ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ଲୋପ ପାଇଯିବାର ଭୟ ସ୍ପଷ୍ଟ ଦେଖାଯାଉଛି।
ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ପହରିଆମାନେ ଆଦିବାସୀ ମାନ୍ୟତା ପାଇଁ ଆନ୍ଦୋଳନ କରୁଛନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କର ଜୀବନ ଶୈଳୀ, ସଂସ୍କୃତି ଓ ସାମାଜିକ ଗଠନ ସ୍ପଷ୍ଟଭାବେ ଆଦିମ ଜନଜାତିଙ୍କ ସହିତ ମେଳ ଖାଉଛି, ତଥାପି ସେମାନଙ୍କର ଆବେଦନ ଆଜିପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅନୁଦିଷ୍ଟ ରହିଯାଇଛି। ଏହା ସେମାନଙ୍କ ମନରେ ଏକ ଅସନ୍ତୋଷ ଓ ଅବହେଳାର ଭାବନା ସୃଷ୍ଟି କରିଛି।
ଏହି ସମୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି—ଆଉ କେତେଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହରିଆମାନେ ଏଭଳି ଅନ୍ୟାୟର ଶିକାର ହେବେ ? ସରକାର କେବେ ସେମାନଙ୍କର ଯନ୍ତ୍ରଣାକୁ ବୁଝିବ ? କେବେ ମିଳିବ ସେମାନଙ୍କୁ ସେଇ ପରିଚୟ, ସେଇ ସମ୍ମାନ, ଯାହା ସେମାନଙ୍କର ଅଧିକାର?
ପହରିଆ କେବଳ ଏକ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ନୁହେଁ—ସେମାନେ ଆମର ଐତିହ୍ୟ, ଆମର ସଂସ୍କୃତିର ଜୀବନ୍ତ ଅଂଶ। ସେମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ମାନେ ଆମ ମୂଳକୁ ରକ୍ଷା କରିବା। ଯଦି ଆଜି ମଧ୍ୟ ସଠିକ୍ ପଦକ୍ଷେପ ନେଇ ନହେଁ, ତେବେ ଇତିହାସ ଏହାକୁ କେବେ ମାଫ କରିବ ନାହିଁ।
ଏହା କେବଳ ପହରିଆଙ୍କ କାହାଣୀ ନୁହେଁ—ଏହା ନ୍ୟାୟ, ସମାନତା ଓ ମାନବତା ପାଇଁ ଏକ ନିରବ ଆହ୍ୱାନ।