26-Mar-2025

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ(ପ୍ରେରଣା ଖବର): ସଂସଦର ଚଳିତ ବଜେଟ ଅଧିବେଶନ ପ୍ରଶ୍ନ କାଳରେ, ରାଜ୍ୟସଭା ସାଂସଦ ନିରଞ୍ଜନ ବିଶି, ଜାତୀୟ ଖାଦ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା ଯୋଜନା  ଅଧୀନରେ ରାସନ କାର୍ଡ ହିତାଧିକାରୀ ଙ୍କ ସମ୍ପର୍କରେ ଉପଭୋକ୍ତା ବ୍ୟାପାର, ଖାଦ୍ୟ ଏବଂ ସାଧାରଣ ବଣ୍ଟନ ବିଭାଗ ମନ୍ତ୍ରୀ ଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରିଥିଲେ। ଶ୍ରୀ ବିଶି ଦେଶରେ ଜାତୀୟ ଖାଦ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା ଯୋଜନା  ଅଧୀନରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ହିତାଧିକାରୀଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ବିଷୟରେ ରାଜ୍ୟୱାରୀ ସଦ୍ୟତମ ତଥ୍ୟ ଉପରେ ବିସ୍ତୃତ ସୂଚନା ମାଗିଥିଲେ। ଶ୍ରୀ ବିଶି ଗତ ତିନି ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଜାତୀୟ ଖାଦ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା ଯୋଜନା ରେ ଆବଣ୍ଟିତ ପରିମାଣ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ପଚାରିଥିଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ଖାଦ୍ୟଶସ୍ୟ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକୀୟ ସାମଗ୍ରୀର କ୍ରୟ ଏବଂ ବଣ୍ଟନ ପାଇଁ ବଣ୍ଟନ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ଏହା ବ୍ୟତୀତ, ଶ୍ରୀ ବିଶି ପଚାରିଥିଲେ ଯେ ସରକାର ଜାତୀୟ ଖାଦ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା ଯୋଜନା ଅଧୀନରେ କୌଣସି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଧାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି କି ନାହିଁ ଏବଂ ଏହି ଲକ୍ଷ୍ୟଗୁଡ଼ିକର ବର୍ତ୍ତମାନର ସ୍ଥିତି, ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇଥିବା କୌଣସି ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ଏବଂ ଅଗ୍ରଗତି ବିଷୟରେ ଏକ ଅପଡେଟ୍ ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲେ।
ଏହି ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକ ବ୍ୟତୀତ, ଶ୍ରୀ ବିଶି ଦୁଇଟି ପରିପୂରକ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇଥିଲେ। ଶ୍ରୀ ବିଶି ଜାତୀୟ ଖାଦ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା ଆଇନ ଅନୁଯାୟୀ ରାସନ କାର୍ଡ ହିତାଧିକାରୀଙ୍କ ପାଇଁ ଇ-କେୱାଇସି ପ୍ରକ୍ରିୟା ସମାପ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ସରକାର କ’ଣ ପଦକ୍ଷେପ ନେଉଛନ୍ତି ଏବଂ ଜାତୀୟ ଖାଦ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା ଆଇନ ଅନୁଯାୟୀ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ସୀମାରେଖା ତଳେ ଥିବା ବିପିଏଲ ପରିବାରଗୁଡ଼ିକୁ କେବେ ରାସନ କାର୍ଡ ଯୋଗାଇ ଦିଆଯିବ ସେ ବିଷୟରେ ମନ୍ତ୍ରୀ ଶ୍ରୀ ଯୋଶୀ ଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରିଥିଲେ। ଦ୍ଵିତୀୟ ରେ ଶ୍ରୀ ବିଶି ପଚାରିଥିଲେ ଯେ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଖାଦ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା ଆଇନ ଅନୁଯାୟୀ ଧନୀ ହିତାଧିକାରୀମାନଙ୍କୁ ବିପିଏଲ ତାଲିକାରେ ବାଦ ଦେଇ  ପ୍ରକୃତ ଗରିବ ଲୋକଙ୍କୁ ରାସନ କାର୍ଡ ଦେବାକୁ ଦାବୀ ଉପସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ ।
ଉତ୍ତରରେ, ଉପଭୋକ୍ତା ବ୍ୟାପାର, ଖାଦ୍ୟ ଏବଂ ସାଧାରଣ ବଣ୍ଟନ ମନ୍ତ୍ରୀ ଶ୍ରୀ ପ୍ରହଲ୍ଲାଦ ଯୋଶୀ ରାଜ୍ୟସଭାରେ ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକର ଉତ୍ତର ଦେଇଥିଲେ। ଶ୍ରୀ ଯୋଶୀ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଥିଲେ ଯେ ଭାରତୀୟ ଖାଦ୍ୟ ନିଗମ  ଦ୍ୱାରା ଜାତୀୟ ଖାଦ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା ଯୋଜନା ଅଧୀନରେ ରାଜ୍ୟ/କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକୁ ମାଗଣାରେ ଖାଦ୍ୟଶସ୍ୟ ଯୋଗାଇ ଦିଆଯାଉଛି , ଏବଂ ଭାରତୀୟ ଖାଦ୍ୟ ନିଗମକୁ ସବସିଡି ପ୍ରଦାନ କରାଯାଉଛି । ବିକେନ୍ଦ୍ରୀକରଣ କ୍ରୟ ରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରୁଥିବା ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକରେ, ଖାଦ୍ୟଶସ୍ୟ କ୍ରୟ ଏବଂ ବଣ୍ଟନର ଦାୟିତ୍ୱ ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ଉପରେ ନ୍ୟସ୍ତ, ଏବଂ ଖାଦ୍ୟ ସବସିଡି ସିଧାସଳଖ ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଉଛି । ଅର୍ଥ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଏହି ଯୋଜନା ପାଇଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପାଣ୍ଠି ଆବଣ୍ଟନ କରେ, ଖାଦ୍ୟ ସବସିଡି ପାଇଁ କୌଣସି ରାଜ୍ୟୱାରୀ ପାଣ୍ଠି ଆବଣ୍ଟନ ନାହିଁ। ଗତ ତିନି ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଖାଦ୍ୟ ଏବଂ ସାଧାରଣ ବଣ୍ଟନ ବିଭାଗ  ଦ୍ୱାରା ଆବଣ୍ଟିତ ଏବଂ ଜାରି କରାଯାଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ ସବସିଡିର ବିବରଣୀ  ମିଳିପାରିବ।
ମନ୍ତ୍ରୀ ଆହୁରି ବ୍ୟାଖ୍ୟା କଲେ ଯେ ଜାତୀୟ ଖାଦ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା ଆଇନ ୨୦୧୧ ଜନଗଣନା ଆଧାରରେ ଗ୍ରାମୀଣ ଜନସଂଖ୍ୟାର ୭୫% ଏବଂ ସହରାଞ୍ଚଳ ଜନସଂଖ୍ୟାର ୫୦% ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କଭରେଜ୍ ପ୍ରଦାନ କରୁଛି ଯାହାର ପରିମାଣ ୮୧.୩୫ କୋଟି। ବର୍ତ୍ତମାନ ସୁଦ୍ଧା, ଏହି ଆଇନ ଅନୁଯାୟୀ ରାଜ୍ୟ/କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ୱାରା ୮୦.୫୬ କୋଟି ହିତାଧିକାରୀଙ୍କୁ ଚିହ୍ନଟ କରାଯାଇଛି। ଚିହ୍ନଟ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଜାରି ରହିଛି ଏବଂ ଏଥିରେ ଅଯୋଗ୍ୟ କିମ୍ବା ଡୁପ୍ଲିକେଟ୍ ରାସନ୍ କାର୍ଡକୁ ବାଦ ଦେବା ସହିତ ପୂର୍ବରୁ ବାଦ ଦିଆଯାଇଥିବା ପରିବାର ସମେତ ପ୍ରକୃତ ପରିବାରକୁ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରାଯାଇଛି।
ପରିପୂରକ ପ୍ରଶ୍ନ ସମ୍ପର୍କରେ ମନ୍ତ୍ରୀ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଇ-କେୱାଇସି ପ୍ରକ୍ରିୟାର ୬୦% ସମାପ୍ତ ହୋଇଛି। ଦିଲ୍ଲୀ ଭଳି କିଛି ରାଜ୍ୟ ଗତ ଦୁଇ ମାସ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଆରମ୍ଭ କରିଛନ୍ତି। ବର୍ତ୍ତମାନ ସୁଦ୍ଧା, ୬୪ କୋଟି ହିତାଧିକାରୀ (୭୪%) ଇ-କେୱାଇସି ପ୍ରକ୍ରିୟା ସମାପ୍ତ କରିଛନ୍ତି। କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରକ୍ରିୟା ସମାପ୍ତ କରିବାକୁ ନିରନ୍ତର ମନେ ପକାଇ ଦେଉଛନ୍ତି। ରାସନ କାର୍ଡ ବଣ୍ଟନ କ୍ଷେତ୍ରରେ, ସଂଘୀୟ ଗଠନ ଅନୁଯାୟୀ, ଦାୟିତ୍ୱ ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ଉପରେ ରହିଛି। ରାଜ୍ୟ ସରକାରଗୁଡ଼ିକୁ ନିଶ୍ଚିତ କରିବାକୁ ପଡିବ ଯେ ସେମାନେ ନୂତନ, ଯୋଗ୍ୟ ହିତାଧିକାରୀଙ୍କୁ ଯୋଡିବା ସମୟରେ ସ୍ଥିର ସୀମା (ଗ୍ରାମୀଣ ଅଞ୍ଚଳ ପାଇଁ ୭୫% ଏବଂ ସହରାଞ୍ଚଳ ପାଇଁ 50%) ମଧ୍ୟରେ ଅଯୋଗ୍ୟ ହିତାଧିକାରୀଙ୍କୁ ଯାଞ୍ଚ ଏବଂ ବାଦ୍ ଦେବେ। ଏହା ଏକ ଚାଲୁଥିବା ପ୍ରକ୍ରିୟା, ଯାହା ଉପରେ ମନ୍ତ୍ରୀ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରିଛନ୍ତି ଯେ ବର୍ତ୍ତମାନ ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିୟମିତ ଭାବରେ କରାଯାଉ ନାହିଁ।
ମନ୍ତ୍ରୀ ଆହୁରି ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି ଜାତୀୟ ଖାଦ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା ଆଇନ ଅଧୀନରେ ହିତାଧିକାରୀ ଚିହ୍ନଟ ପାଇଁ ମାନଦଣ୍ଡ ରାଜ୍ୟ ସରକାରଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଏ, ଯାହା କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସୀମା ଉପରେ ଆଧାରିତ। ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ଅନ୍ତ୍ୟୋଦୟ ଅନ୍ନ ଯୋଜନା ଅଧୀନରେ, ହିତାଧିକାରୀଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ନିର୍ବିଶେଷରେ, ଏକକ ସଦସ୍ୟ ପରିବାରକୁ ଖାଦ୍ୟ ଶସ୍ୟ ବଣ୍ଟନ କରାଯାଏ। ଇ-କେୱାଇସି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଡୁପ୍ଲିକେଟ୍ ହିତାଧିକାରୀ, ମୃତ ବ୍ୟକ୍ତି ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବିସଙ୍ଗତିର ମାମଲା ଚିହ୍ନଟ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଛି। ସରକାର ତଥ୍ୟ ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣ ଏବଂ ବିଶ୍ଳେଷଣ କରିବା ପାଇଁ ସଫ୍ଟୱେର୍ ଏବଂ ଏଆଇ ଉପକରଣ ବ୍ୟବହାର କରିଛନ୍ତି ଏବଂ ଏହି ସୂଚନା ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ସହିତ ଅଂଶୀଦାର କରିଛନ୍ତି। କେବଳ ଯୋଗ୍ୟ ହିତାଧିକାରୀମାନେ ଯେପରି ଖାଦ୍ୟ ଶସ୍ୟ ପାଇପାରିବେ ତାହା ନିଶ୍ଚିତ କରିବା ପାଇଁ ମନ୍ତ୍ରୀ ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କୁ ଏହି ତଥ୍ୟ ଉପରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲେ। ସେ ନୀତି ଆୟୋଗ ଏବଂ ବିଶ୍ୱ ବ୍ୟାଙ୍କର ରିପୋର୍ଟଗୁଡ଼ିକୁ ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଥିଲେ, ଯାହା ବହୁମୁଖୀ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ହ୍ରାସ କରିବାରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଗତି ସୂଚାଇଥାଏ, ଯାହା ହିତାଧିକାରୀଙ୍କ ଯୋଗ୍ୟତା ବିଷୟରେ ନିଷ୍ପତ୍ତି ସୂଚାଇପାରେ।

ଶେଷରେ, ମନ୍ତ୍ରୀ ଆଲୋକପାତ କରିଥିଲେ ଯେ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ହିତାଧିକାରୀ ଚୟନ ପାଇଁ ମାନଦଣ୍ଡ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରନ୍ତି ନାହିଁ ବରଂ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ତଥ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବା ପାଇଁ ଦାୟୀ। ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିବା ତଥ୍ୟ ବ୍ୟବହାର କରି ହିତାଧିକାରୀ ଯାଞ୍ଚକରଣ ସହିତ କିପରି ଆଗକୁ ବଢ଼ିବେ ସେ ବିଷୟରେ ମାର୍ଗଦର୍ଶନ କରିବା ପାଇଁ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକର ମୁଖ୍ୟ ସଚିବମାନଙ୍କ ସହିତ ଏକ ସମ୍ମିଳନୀ ଆୟୋଜନ କରାଯାଇଥିଲା। ଖାଦ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା ଯୋଜନାକୁ ଅଧିକ ଦକ୍ଷ କରିବା ଏବଂ ଏହାର ଆବଶ୍ୟକତା ଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଲାଭ ପହଞ୍ଚାଇବା ପାଇଁ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ସହ ସହଯୋଗରେ କାମ କରିବାକୁ ମନ୍ତ୍ରୀ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲେ।